Yıllık İzne Çıkan İşçiye Peşin Ödeme Şart! Yargıtay'dan Tazminat Kararı

Özel sektörde çalışan milyonlarca kişiyi ilgilendiren emsal bir karar Yargıtay'dan geldi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık izne çıkan işçiye izin dönemine ait ücretin izin başlamadan önce peşin ya da avans olarak ödenmemesinin, işçi açısından haklı fesih nedeni olduğuna hükmetti. Bu, parasını peşin alamayan işçinin kendi isteğiyle işten ayrılsa bile kıdem tazminatına hak kazanabileceği anlamına geliyor.

Kanundaki kural çoğu iş yerinde uygulanmıyor

4857 sayılı İş Kanunu'nun 57. maddesi açık: İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorunda. Yani 14 gün izne çıkacak bir işçinin, o 14 güne ait ücreti izne ayrılmadan önce cebinde olmalı. Uygulamada ise birçok iş yerinde izin ücreti, ay sonunda normal maaşla birlikte yatırılıyor. Yargıtay'ın kararı, bu yaygın uygulamanın hukuki bir bedeli olabileceğini ortaya koydu.

Aynı şehirde iki farklı karar çıktı

Karara giden süreç, benzer iki davada birbirine zıt sonuçlar çıkmasıyla başladı. İlk davada A.B. adlı işçi, izne çıkarken izin ücretini peşin alamadığı gerekçesiyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti ve İş Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkeme feshi haklı buldu, işçiye kıdem tazminatı ödenmesine karar verdi. Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi de itirazları reddetti.

İkinci davada B.K. adlı işçi de aynı gerekçeyle işten ayrıldı. Ancak bu kez İş Mahkemesi, durumun haklı fesih sebebi oluşturmadığına hükmederek davayı reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi bu kararı onadı.

Uyuşmazlık Yargıtay'a taşındı

Aynı Bölge Adliye Mahkemesi'nin iki dairesinin benzer olaylarda farklı karar vermesi üzerine konu, Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu'nun gündemine geldi. Çelişkinin giderilmesi için Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin görüşüne başvuruldu.

Daire, İş Kanunu'nun 57. maddesindeki peşin ödeme yükümlülüğünü hatırlattı ve işverenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesinin, aynı kanunun 24. maddesi kapsamında işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturduğunu belirtti. Kararda, ücretin kanun hükümlerine uygun ödenmemesinin ve çalışma şartlarının uygulanmamasının yasada açıkça haklı fesih sebebi olarak sayıldığı vurgulandı.

"Fazla izin verdim" savunması geçersiz

Davada işveren tarafı, işçiye hak ettiğinden daha uzun izin kullandırıldığını savundu. Yargıtay bu savunmayı kabul etmedi. Kararda, işçiye kanunda öngörülenin üzerinde izin verilmiş olmasının, izin ücretinin izin başlamadan önce peşin veya avans olarak ödenmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı ifade edildi. Daireye göre izin süresine ilişkin hüküm işçi lehine esnetilebilir nitelikteyken, peşin ödeme kuralı mutlak emredici; yani taraflar aksini kararlaştıramıyor.

İşçi için ne anlama geliyor?

Normalde kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alamıyor. Haklı fesih ise bu kuralın istisnası: İşçi, kanunda sayılan haklı sebeplerden birine dayanarak sözleşmeyi derhâl sona erdirirse, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanıyor. Yargıtay'ın kararıyla izin ücretinin peşin ödenmemesi de bu sebepler arasına girmiş oldu. Haklı fesihte işçi ihbar tazminatı talep edemiyor; ancak kıdem tazminatı, varsa ödenmemiş ücretleri ve kullanmadığı izinlerin karşılığını isteyebiliyor.

Hak nasıl kullanılır?

Bu yola başvurmak isteyen işçinin feshi yazılı yapması ve gerekçeyi açıkça belirtmesi önem taşıyor. Uygulamada fesih bildirimi noter aracılığıyla gönderiliyor. İzin talep formu, izin tarihleri ve ücretin hangi tarihte yatırıldığını gösteren banka dekontu temel deliller. İşveren tazminatı ödemezse dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu.

İşverenler ne yapmalı?

Karar, bordro düzenini ay sonuna göre kuran iş yerleri için açık bir uyarı. İzne çıkacak işçiye izin günlerine ait ücretin, izin başlamadan önce avans olarak hesabına yatırılması ve bunun bordroda gösterilmesi gerekiyor. Aksi hâlde yıllarca çalışmış bir işçinin tek bir izin dönemi nedeniyle tüm kıdem tazminatını alarak ayrılması mümkün hâle geliyor.