Engelli Çocuğu Olan Anneye 4 Yıl Erken Emeklilik! Her Yıla 90 Gün Ekleniyor

Çalışan annelerin birçoğunun haberdar olmadığı bir emeklilik hakkı, binlerce kadının çalışma hayatını yıllarca kısaltabiliyor. Sürekli başkasının bakımına muhtaç derecede ağır engelli ya da malul çocuğu bulunan sigortalı anneler, hem prim günlerine ek süre kazanıyor hem de emeklilik yaşlarından indirim alıyor. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Tarkan Zengin, uygulamanın ayrıntılarını ve bilinmesi gereken kritik tarihi anlattı.

Her 360 güne 90 gün ilave

Düzenlemenin özü şu: kapsamdaki annenin çalıştığı her 360 günlük sürenin dörtte biri, yani 90 gün, prim ödeme gün sayısına ekleniyor. Böylece bir yıllık çalışma emeklilik hesabında 450 gün olarak görünüyor.

Asıl avantaj ise ikinci adımda ortaya çıkıyor. Eklenen süreler yalnızca prim gününü artırmakla kalmıyor, emeklilik yaşından da düşülüyor. Zengin bunu şöyle özetledi: “Hem prim ödeme gün sayısına dörtte biri oranında süre ekleniyor hem de bu ilave süreler emeklilik yaşından indiriliyor. Dolayısıyla anneler yaş bakımından da daha erken emekli olabiliyor.”

Kritik tarih: 1 Ekim 2008

Bu hak, 5510 sayılı Kanun'la birlikte 1 Ekim 2008'de yürürlüğe girdi. Bu nedenle ilave süre hesabında yalnızca bu tarihten sonraki prim ödeme günleri dikkate alınıyor. Annenin 2008'den önceki çalışmaları normal şekilde hizmetine sayılıyor, ancak dörtte bir oranındaki eklemeye konu olmuyor.

Aynı şekilde çocuğun ağır engelli ya da malul sayıldığı tarih de önemli. İlave süre, çocuğun bakıma muhtaçlık durumunun raporla tespit edildiği dönemdeki çalışmalar için hesaplanıyor.

Örnek hesap: 16 yıla 1.440 gün

Zengin, uygulamayı somut bir örnekle açıkladı. Çocuğunun ağır engellilik durumu 2010 yılından itibaren kabul edilen ve o tarihten sonra 16 yıl boyunca prim ödeyen bir anne düşünelim. Normal şartlarda bu annenin 16 yıllık çalışması 5 bin 760 prim günü ediyor.

Her 360 gün için 90 gün eklendiğinde 16 yılda toplam 1.440 günlük ilave süre oluşuyor. Annenin emeklilik hesabında dikkate alınan gün sayısı böylece 7 bin 200'e çıkıyor.

1.440 gün yaklaşık dört yıla karşılık geliyor ve bu süre emeklilik yaşından da indiriliyor. Örnekteki anne normalde 58 yaşında emekli olacakken, diğer şartları da sağlaması hâlinde 54 yaşında emekliliğe hak kazanıyor.

Kimler yararlanabiliyor?

Hakkın kapsamı net çizilmiş durumda. Yararlanmak için aranan şartlar şunlar:

Sigortalı olarak çalışmak: Düzenleme, prim ödeyerek çalışan anneleri kapsıyor. Çalışılmayan süreler için ilave gün hesaplanmıyor.

Çocuğun durumu: Çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli ya da malul olduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekiyor.

Anne olmak: Hak yalnızca kadın sigortalılara tanınmış durumda; babalar bu düzenlemeden yararlanamıyor.

Doğum borçlanmasıyla birlikte kullanılabiliyor

Annelerin emeklilikte başvurabileceği bir diğer yol doğum borçlanması. Kadın sigortalılar, doğumdan sonra çalışamadıkları süreler için her çocuk başına en fazla iki yılı, en çok üç çocuk için borçlanabiliyor. Bu sayede toplamda 2 bin 160 güne kadar prim kazanılabiliyor.

İki hak birbirinin alternatifi değil. Şartları taşıyan bir anne hem doğum borçlanması yaparak eksik günlerini tamamlayabiliyor hem de engelli çocuğu nedeniyle ilave süre ve yaş indiriminden yararlanabiliyor. Borçlanma bedeli asgari ücrete bağlı olduğu için başvurusunu 31 Aralık'a kadar yapanlar bugünkü tarifeden ödeme yapıyor.

Başvuru nasıl yapılıyor?

İlave süreden yararlanmak için SGK il ya da ilçe müdürlüğüne dilekçeyle başvurmak gerekiyor. Çocuğun sağlık kurulu raporu dosyaya ekleniyor ve rapor SGK sağlık kurulunca değerlendiriliyor. Uygun bulunması hâlinde ilave süreler hizmet dökümüne işleniyor. Emekliliğine birkaç yıl kalan annelerin bu başvuruyu geciktirmemesi, emeklilik tarihini doğru hesaplayabilmesi açısından önem taşıyor.