Sigara Alırken Kimlik Dönemi Geliyor! Bakan Memişoğlu Tarih Verdi

Tütün ürünlerinin satışında kurallar değişiyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigara satın alan kişilerin yaşının kimlik üzerinden doğrulanmasını öngören yeni bir kanun teklifi hazırlandığını açıkladı. Düzenleme yasalaşırsa bakkaldan, marketten ya da tekel bayisinden sigara alırken T.C. kimlik kartını göstermek zorunlu olacak. Bakan, teklifin birkaç hafta içinde Meclis'e sunulacağını söyledi.

Düzenleme ne getiriyor?

Memişoğlu'nun televizyon yayınında verdiği bilgiye göre hazırlığın merkezinde yaş doğrulaması var. Türkiye'de 18 yaşından küçüklere sigara ve diğer tütün ürünlerinin satılması zaten yasak. Ancak uygulamada yaş kontrolü çoğu zaman satıcının tahminine kalıyor. Yeni sistemle satış anında kimlik ibrazı zorunlu hâle getirilecek ve alıcının 18 yaşını doldurup doldurmadığı belge üzerinden kontrol edilecek.

Böylece yaş denetimi satıcının inisiyatifinden çıkarılıp açık bir doğrulama adımına bağlanmış olacak. Amaç yeni bir yasak getirmek değil, var olan yasağın satış noktasında gerçekten uygulanmasını sağlamak.

Ne zaman başlayacak?

Vatandaşların en çok merak ettiği konu uygulamanın başlangıç tarihi. Bakan Memişoğlu, kanun teklifinin birkaç hafta içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geleceğini belirtti. Buna göre teklifin ekim ayı içinde Meclis gündemine girmesi bekleniyor.

Ancak kimlik gösterme zorunluluğunun yürürlüğe gireceği kesin tarih açıklanmış değil. Teklifin önce komisyonda, ardından Genel Kurul'da görüşülüp kabul edilmesi gerekiyor. Yürürlük tarihi de yasa metninde belirlenecek. Dolayısıyla bugün itibarıyla sigara alırken kimlik göstermek zorunlu değil. Düzenleme hazırlık aşamasında.

Kafe ve restoranlar da kapsamda

Hazırlık yalnızca satışla sınırlı kalmıyor. Kafe ve restoranlardaki sigara içilen alanlara ilişkin değişiklikler de çalışmanın parçası. Kapalı alan tanımı, açılır kapanır sistemlerle çevrili teras ve bahçelerin durumu gibi başlıkların yeniden ele alınması bekleniyor. Bu bölümün ayrıntıları da teklifin Meclis'e sunulmasıyla netleşecek.

Satıcıları neler bekliyor?

Düzenleme yasalaştığında satış noktalarının sorumluluğu artacak. Kimlik kontrolü yapmadan satış yapan işletmelerin idari yaptırımla karşılaşması gündeme gelecek. Hâlen 18 yaş altına tütün ürünü satan işletmelere para cezası uygulanıyor, tekrarı hâlinde satış belgesinin iptaline kadar giden yaptırımlar söz konusu olabiliyor. Yeni teklifte ceza miktarlarının ve denetim yönteminin nasıl düzenleneceği henüz açıklanmadı.

Merak edilen sorular

Kimlik numarası kaydedilecek mi? Bakanın açıklamasında yaşın kimlik ibrazıyla doğrulanacağı belirtildi. Kimlik bilgisinin bir sisteme işlenip işlenmeyeceği konusunda kesinleşmiş bir bilgi yok.

Her alışverişte mi gösterilecek? Uygulamanın ayrıntıları teklif metniyle belli olacak. Açıklanan hedef, satış sırasında yaşın belgeyle doğrulanması.

Elektronik sigara ve diğer ürünler? Düzenlemenin tütün ve tütün ürünlerinin tamamını kapsaması bekleniyor. Net kapsam yasa metninde yer alacak.

İnternetten satış? Tütün ürünlerinin internet üzerinden satışı mevcut mevzuatta zaten yasak.

Neden şimdi?

Sağlık Bakanlığı, tütünle mücadeleyi öncelikli halk sağlığı başlıklarından biri olarak görüyor. Sigaraya başlama yaşının düşmesi ve gençler arasında tütün ürünlerine erişimin kolaylığı, uzmanların uzun süredir dikkat çektiği sorunlar arasında. Satışta kimlik kontrolü birçok ülkede yıllardır uygulanıyor. Türkiye'de de benzer bir doğrulamanın yaş sınırını etkili kılacağı düşünülüyor.

Diğer ülkelerde nasıl uygulanıyor?

Pek çok Avrupa ülkesinde ve ABD'de satış görevlileri, genç görünen müşterilerden yaşını gösteren resmî bir belge istemekle yükümlü. Bazı ülkelerde otomatlar bile kimlik ya da banka kartı okutulmadan çalışmıyor. Türkiye'de planlanan düzenleme de benzer bir mantığa dayanıyor ve yaş sınırının kâğıt üzerinde kalmamasını hedefliyor.

Vatandaş ne yapmalı?

Şu an için tüketicilerin yapması gereken bir işlem yok. Düzenleme yürürlüğe girdiğinde sigara alacak yetişkinlerin yanında kimlik kartı, ehliyet ya da pasaport gibi resmî bir belge bulundurması gerekecek. Sürecin nasıl ilerleyeceği, teklifin Meclis'e sunulmasının ardından netlik kazanacak. O zamana kadar sosyal medyada dolaşan "uygulama başladı" yönündeki paylaşımlara itibar edilmemesi gerekiyor.