Vatandaşlık Maaşı Taslağı Ortaya Çıktı! 2,5 Milyon Haneye Kartla Ödeme
Vatandaşlık maaşında gelir sınırı, ödeme takvimi ve başvuru yöntemi netleşiyor. Kimler alacak, para nasıl ödenecek? İşte taslaktaki tüm ayrıntılar.
Milyonlarca dar gelirli ailenin merakla beklediği vatandaşlık maaşında perde aralandı. Resmî adı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olan modelin taslağına ilişkin ayrıntılar basına yansıdı. Taslağa göre ilk aşamada 2,5 milyon haneye toplam 1,5 trilyon TL kaynak aktarılması planlanıyor. Kimin destek alacağını belirleyecek ölçüt ise en düşük emekli aylığı olacak.
Gelir sınırı 23 bin 552 TL
Taslak çalışmada, sistemden yararlanabilmek için haneye giren toplam gelirin en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL'nin altında kalması şartı öngörülüyor. Geliri bu tutarı aşan haneler için ödeme planlanmıyor. Modelin amacı, geliri belirli bir düzeyin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen seviyeye tamamlamak. Destek tutarı herkese aynı olmayacak, hanenin durumuna göre kademeli olarak hesaplanacak.
Hangi kalemlerde ödeme yapılacak?
Çalışmaya göre destek tek bir nakit ödemeden ibaret olmayacak. Elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak giderlerini içeren konut desteği, çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı ayrı ayrı kalemler olarak tasarlanıyor. Bir haneye ihtiyacına göre birden fazla kalemde ödeme yapılabilecek, ancak toplam tutar belirlenecek üst sınırı geçemeyecek.
Örneğin 23 bin 552 TL emekli aylığı dışında geliri bulunmayan ve kirada oturan bir haneye kira yardımı verilecek. Büyükşehirlerde kira desteği öne çıkarken, Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi kışı sert geçen illerde enerji desteğine ağırlık verilecek. Kırsal kesimde ve büyük kentlerin çevresindeki yerleşimlerde ise gıda yardımı ön planda olacak.
Gelir nasıl tespit edilecek?
İhtiyaç sahibi hanelerin belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının elindeki veriler temel alınacak. SGK kayıtları, Gelir İdaresi verileri, banka hesap hareketleri ve tapu bilgileri sisteme işlenecek. Kişinin maaşı, kira ödeyip ödemediği, çocuğunun bulunup bulunmadığı, yalnız yaşayıp yaşamadığı ve sürekli muhtaçlık durumu bu veriler üzerinden değerlendirilecek. Tespit için ev ev dolaşılmayacak. Bakanlık koordinasyonunda il il, hane hane bir gelir seviyesi haritası çıkarılıyor.
Emekliler de yararlanabilecek
Taslakta emeklilerin de sistemden yararlanması öngörülüyor. Ayrıca yaşlı nüfus ile sürekli hastalığı bulunan ve bakıma muhtaç olan vatandaşlar öncelikli gruplar arasında sayılıyor. Böylece hem aileler hem de yaşlılar sosyal koruma şemsiyesi altına alınmış olacak.
Ödemeler ne zaman başlayacak?
Takvime göre sistem önce pilot illerde devreye girecek. Pilot illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi, ilk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde yapılması hedefleniyor. Uygulamanın sonuçları izlenecek, aksayan noktalar giderilecek ve sistem 2027 içinde 81 ile yayılacak. Düzenleme için önümüzdeki dönemde Meclis'e yasa teklifi sunulması bekleniyor.
Başvuru e-Devlet'ten yapılacak
Destek almak isteyenlerin oluşturulacak merkezi sisteme kayıt olması gerekecek. Başvurular e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınacak. Belirlenen ölçütlere göre başvurular elektronik ortamda otomatik olarak sonuçlandırılacak.
Sisteme kabul edilen hanelerin geliri her ay yeniden kontrol edilecek. Gelirinde artış tespit edilen haneler programdan çıkarılacak. Modelin, çalışmayı ve iş gücüne katılımı caydırmayacak biçimde kurgulanacağı belirtiliyor.
Vatandaşlık maaşı kartı geliyor
Taslağın en dikkat çeken başlıklarından biri de ödeme yöntemi. Destek alacak vatandaşlara özel bir vatandaşlık maaşı kartı verilecek ve bütün ödemeler bu kartta toplanacak. Kart sahipleri desteğin bir bölümünü nakit olarak çekebilecek. Gıda ve temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlar ise aynı kartla indirimli olarak alınabilecek.
Sosyal yardım bütçesinde son durum
2026 yılı için sosyal yardımlara ayrılan kaynak 917 milyar TL. Bu tutarın 388 milyar TL'lik kısmı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı eliyle vatandaşa ulaştırılıyor. Devlet hâlen 67 ayrı kalemde sosyal yardım sağlıyor. Yapılan etki analizinde yeni sistemle ulaşılacak hane sayısının 2,5 milyonu, toplam destek tutarının ise 1,5 trilyon TL'yi bulacağı hesaplanıyor.
Açıklanan bilgiler şimdilik taslak niteliğinde. Gelir sınırı, destek tutarları ve başvuru tarihleri yasa teklifinin Meclis'ten geçmesiyle kesinleşecek. Bu nedenle vatandaşların resmî duyuruları beklemesi, başvuru adı altında para ya da kişisel bilgi isteyen mesajlara itibar etmemesi önem taşıyor.
