Kiracılara Sevindiren Veri! Yeni Kiralamalarda Artış Yüzde 26,4'e Geriledi
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, yeni kira sözleşmelerinde yıllık artışın yüzde 26,4'e indiğini açıkladı. Hizmet enflasyonu 7 puan düştü. Karahan'dan faiz için 'geri adım yok' mesajı geldi.
Ev arayanların ve sözleşme yenileyecek kiracıların merakla beklediği veri Merkez Bankası'ndan geldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı sunumda yeni kiralamalardaki yıllık fiyat artışının ağustos itibarıyla yüzde 26,4'e gerilediğini açıkladı. Karahan, ertesi gün İstanbul'da katıldığı zirvede de kira artışlarının son aylarda belirgin biçimde yavaşladığını yineledi.
Yüzde 26,4 neyi gösteriyor?
Bu oran, mevcut kiracıların ödediği kirayı değil, yeni imzalanan sözleşmelerdeki fiyatların bir yıl öncesine göre değişimini ölçüyor. Yani bugün kiraya verilen bir ev, geçen yılın aynı dönemindeki benzer bir eve göre ortalama yüzde 26,4 daha pahalı. Oran yıllık enflasyonun (yüzde 29,7) altına inmiş durumda. Bu da yeni kiraların artık genel fiyat artışından daha yavaş yükseldiği anlamına geliyor.
Karahan, hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın arz şoklarına rağmen sürdüğünü, talep koşullarındaki zayıflamanın da bu görünümü desteklediğini söyledi. Kiralardaki yavaşlamanın, hizmet enflasyonunda kira kaleminden kaynaklanan ataletin azalacağına işaret ettiğini belirtti.
Mevcut kiracının zammı neden daha yüksek?
Burada sık karıştırılan bir ayrım var. Sözleşmesini yenileyen kiracı için yasal üst sınır, TÜFE'nin on iki aylık ortalamasına göre belirleniyor. Ekim ayında sözleşme yenileyenler için bu tavan yüzde 31,49. Yani hâlihazırda oturan kiracıya uygulanabilecek azami zam, yeni kiralamalardaki artış hızının üzerinde.
Bunun nedeni hesap yöntemi. On iki aylık ortalama geçmiş yılın yüksek enflasyonunu da içerdiği için daha yavaş düşüyor. Yeni sözleşmelerdeki fiyatlar ise piyasadaki güncel arz ve talebi yansıtıyor. Yeni kiralardaki yavaşlama sürdükçe, önümüzdeki aylarda yasal tavanın da kademeli olarak gerilemesi bekleniyor.
Enflasyonda son tablo
Karahan'ın paylaştığı verilere göre yıllık enflasyon, Mayıs 2024'te gördüğü yüzde 75,5'lik zirveden sonra belirgin biçimde geriledi. Nisan ayında yüzde 32,4 olan oran, eylülde 2,6 puan düşüşle yüzde 29,7'ye indi. Ana harcama gruplarındaki durum şöyle:
Hizmet: Yıllık enflasyon 7 puan azalarak yüzde 37,7'ye geriledi.
Gıda ve alkolsüz içecekler: Yüzde 36,1'den yüzde 27,6'ya indi.
Temel mallar: Yüzde 19,9'dan yüzde 15,9'a düştü.
Enerji: Yıllık artış yüzde 46,1 ile gerilemeyen tek grup oldu.
Karahan, dezenflasyondaki ivme kaybının esas olarak jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatlarına etkisinden kaynaklandığını söyledi. Zayıf talebin ise maliyet artışlarının fiyatlara yansımasını sınırladığını ifade etti.
"Ana eğilim yüzde 23,7"
Karahan'ın dikkat çektiği bir başka gösterge, enflasyonun ana eğilimi. Savaşın etkilerinin belirginleştiği mart-haziran döneminde yüzde 30'lara çıkan yıllıklandırılmış ana eğilim, eylül itibarıyla yüzde 23,7'ye indi. Bu oran, mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altında. Karahan, "Ana eğilimin yıllık enflasyonun altında seyretmesi, arz yönlü baskılar sönümlenirse dezenflasyonun önümüzdeki dönemde hızlanarak devam edeceğine işaret ediyor" dedi.
Faizde "geri adım yok" mesajı
Kredi çekmeyi ya da mevduat yapmayı planlayanlar için en önemli mesaj faizle ilgiliydi. Karahan, enflasyon beklentilerindeki iyileşmenin henüz yeterli düzeyde olmadığını, bunun da ihtiyatlı duruşun sürmesini gerektirdiğini belirtti. "Fiyat istikrarı sağlanana kadar gerekli sıkı para politikası duruşunu kararlılıkla sürdüreceğiz" ifadesini kullandı.
Bu açıklama, kısa vadede konut ve ihtiyaç kredisi faizlerinde hızlı bir düşüş beklenmemesi gerektiği şeklinde yorumlanıyor. Mevduat sahipleri açısından ise yüksek faiz ortamının bir süre daha devam edeceği anlamına geliyor.
Kiracı ve ev sahibi için ne anlama geliyor?
Yeni ev arayanlar için pazarlık payı geçen yıla göre artmış durumda. İlan fiyatı ile gerçekleşen kira arasındaki fark, talebin zayıfladığı dönemlerde açılıyor. Uzmanlar, ev tutacakların aynı bölgedeki benzer dairelerin son sözleşme bedellerini araştırmasını öneriyor.
Mevcut kiracılar için kural değişmedi: Ev sahibi, sözleşme yenileme döneminde TÜFE'nin on iki aylık ortalamasını aşan bir artış talep edemiyor. Taraflar daha düşük bir oranda anlaşabiliyor. Beş yılını dolduran kira ilişkilerinde ise ev sahibi, kiranın emsallere göre belirlenmesi için dava yoluna gidebiliyor.
