Ev Alıp Satacaklar Dikkat! Tapuda Zorunlu Sistem 1 Aralık'a Kaldı

Ev, arsa ya da dükkân alıp satmayı planlayanları yakından ilgilendiren uygulamada takvim değişti. Taşınmaz satışlarında paranın çantayla taşınmasına ve "önce tapu mu, önce para mı" gerginliğine son vermesi beklenen Güvenli Ödeme Sistemi, ekim ayında zorunlu hale gelecekti. Ancak Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle uygulamaya geçiş 1 Aralık tarihine ertelendi. Gerekçe olarak teknik çalışmaların devam etmesi gösterildi.

Güvenli Ödeme Sistemi nedir?

Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan sistemin amacı, taşınmaz satışında alıcının da satıcının da dolandırılma riskini ortadan kaldırmak. İkinci el araç satışlarında yıllardır kullanılan yönteme benziyor: Alıcı, satış bedelini önce güvenli bir havuz hesaba yatırıyor. Tapuda devir işlemi tamamlandığı anda para otomatik olarak satıcının hesabına geçiyor. Devir gerçekleşmezse para alıcıya geri dönüyor.

Böylece satıcı "parayı almadan imza atmam", alıcı da "tapuyu almadan para vermem" endişesi yaşamıyor. Sahte dekont, sahte para ve tapu müdürlüğü önünde nakit taşıma gibi riskler de tarihe karışıyor. Sistemin bir diğer hedefi ise kayıt dışılığı azaltmak.

1 Aralık'a kadar ne olacak?

Erteleme kararıyla birlikte 1 Aralık'a kadar yapılacak satışlarda sistemi kullanmak zorunlu değil. Bu tarihe kadar alıcı ve satıcı, ödemeyi bugüne kadar olduğu gibi banka havalesi, bloke çek ya da kendi anlaştıkları başka bir yöntemle yapabilecek. Dileyenler ise bankaların hâlihazırda sunduğu güvenli ödeme hizmetlerinden gönüllü olarak yararlanabiliyor.

Emlakçılar: Karar doğru ama eksikler var

Emlak sektörü temsilcileri ertelemeyi olumlu karşıladı. Sektör, sistemin aceleye getirilmeden, tüm altyapısı tamamlanmış halde devreye girmesinin daha sağlıklı olacağı görüşünde. Ancak temsilcilere göre sistemin gerçekten işe yaraması için iki önemli adımın daha atılması gerekiyor.

Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Hacı Ali Taylan, en büyük sorunun satışların tapuda gerçek değerinin altında gösterilmesi olduğunu söyledi. Taylan durumu şu örnekle anlattı: 10 milyon liralık bir evin tapudaki satış bedeli 3 milyon lira gösterildiğinde, yalnızca 3 milyon lira Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden ödenecek. Geriye kalan 7 milyon lira ise yine elden ya da kayıt dışı yollarla teslim edilmek zorunda kalacak.

"Tapu harcı yüzde 1'e inmeli"

Taylan'a göre vatandaşın satışı gerçek bedel üzerinden göstermesi için iki mali düzenleme şart:

Tapu harcının düşürülmesi: Bugün alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, toplamda yüzde 4 tapu harcı alınıyor. Sektör, bu oranın yüzde 1 seviyesine çekilmesini istiyor. Harç düşerse vatandaşın gerçek bedeli beyan etmeye yanaşacağı savunuluyor.

Değer artış kazancı vergisinde bir defalık muafiyet: Yıllar önce evini belediye rayiç bedeli üzerinden düşük göstererek alan vatandaş, bugün gerçek değerden satmak istediğinde aradaki fark nedeniyle yüksek bir gelir vergisiyle karşılaşıyor. Emlakçılar, tüm vatandaşlara bir kereye mahsus muafiyet tanınmasını talep ediyor.

Taylan, bu adımlar atılmadığı takdirde sistemin otomotiv sektöründeki kadar sorunsuz çalışmasının zor olduğunu ifade etti.

İlanlarda da yeni dönem sürüyor

Taşınmaz ticaretinde bir başka uygulama ise Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS). Bu sistemle sahte ve yanıltıcı ilanların önüne geçilmesi, spekülatif fiyat artışlarının engellenmesi hedefleniyor. Mülk sahipleri e-Devlet üzerinden emlak işletmelerine ilan yayımlama yetkisi veriyor. Mevcut uygulamada aynı taşınmaz için birden fazla emlakçıya yetki verilebiliyor. Sektör temsilcileri ise sürecin tek bir işletme üzerinden yürütülmesini sağlayacak yeni bir düzenleme istiyor.

Ev alacaklara 4 öneri

Parayı asla elden vermeyin: Sistem zorunlu olmasa da ödemeyi mutlaka banka üzerinden, açıklama yazarak yapın.

Tapu kaydını kontrol edin: Satıştan önce e-Devlet ya da tapu müdürlüğünden taşınmaz üzerinde ipotek, haciz ya da şerh olup olmadığına bakın.

Gerçek bedeli beyan edin: Düşük bedel göstermek, ileride cezalı harç ve vergi olarak geri dönebiliyor.

Yetki belgesini sorun: Çalıştığınız emlakçının taşınmaz ticareti yetki belgesi olup olmadığını öğrenin.