Staj ve Çıraklık Sigortasında Son Durum! Meclis'te 2 Teklif Bekliyor
Çalışma hayatına staj ya da çıraklıkla başlayan milyonlarca kişi erken emeklilik için Meclis'i izliyor. Komisyonda bekleyen iki kanun teklifi ne getiriyor, düzenleme çıktı mı?
Meslek lisesinde staj yaparken ya da bir ustanın yanında çırak olarak çalışırken sigortası başlatılan milyonlarca kişi yıllardır aynı sorunun yanıtını bekliyor: O tarih emeklilik başlangıcı sayılacak mı? Yeni yasama yılının başlamasıyla birlikte gözler yeniden Meclis'e çevrildi. Şu anda komisyonda bekleyen iki ayrı kanun teklifi bulunuyor; ancak yürürlüğe girmiş bir düzenleme yok.
Sorun tam olarak ne?
Staj ve çıraklık döneminde öğrenci adına SGK'ya bildirim yapılıyor ve bir sigorta sicil numarası veriliyor. Ancak bu dönemde yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı ile sağlık sigortası primi yatırılıyor. Emekliliği belirleyen uzun vadeli sigorta kolları, yani malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödenmiyor.
Bu nedenle e-Devlet'teki hizmet dökümünde “işe giriş tarihi” olarak staj başlangıcı görünse bile, emeklilik hesabında bu tarih dikkate alınmıyor. Sigortalılık süresi, uzun vadeli primin ilk kez yatırıldığı günden başlıyor.
Bu neden bu kadar önemli?
Emeklilikte hangi şartlara tabi olunacağını sigorta başlangıç tarihi belirliyor. 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar yaş şartı aranmadan emekli olabiliyor. Bu tarihten bir gün sonra işe girenler ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını beklemek zorunda. Stajı 1999'dan önce, ilk gerçek işi ise sonrasında olan biri için stajın sayılması, emekliliğin yıllarca öne çekilmesi anlamına geliyor.
Birinci teklif: Staj başlangıcı sigorta başlangıcı sayılsın
3 Haziran 2026'da Meclis Başkanlığı'na sunulan 2/3710 esas numaralı kanun teklifi, başta 1999 öncesinde zorunlu staj ve çıraklık yapanlar olmak üzere bu kişilerin işe başlama tarihlerinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini öngörüyor. Teklif 5 Haziran'da Plan ve Bütçe Komisyonu'na gönderildi ve Meclis kayıtlarında durumu “komisyonda” olarak görünüyor.
İkinci teklif: Borçlanma hakkı verilsin
21 Temmuz 2026'da sunulan 2/3778 esas numaralı teklif ise farklı bir yol öneriyor. Buna göre kısa vadeli sigorta başlangıcı uzun vadeli sigorta başlangıcı sayılacak, ayrıca staj, çıraklık ve mesleki eğitim süreleri borçlanılabilecek süreler arasına alınacak. Yani ilgili kişi primini kendisi ödeyerek bu günleri emekliliğine saydırabilecek. Bu teklif de komisyon aşamasında.
Düzenleme çıktı mı?
Hayır. Sosyal medyada zaman zaman “staj mağdurlarına müjde” başlıklı paylaşımlar yapılsa da Resmî Gazete'de yayımlanmış, yürürlükte olan bir düzenleme bulunmuyor. Meclis'e teklif verilmiş olması yasanın çıktığı anlamına gelmiyor. Tekliflerin önce komisyonda görüşülmesi, ardından Genel Kurul'da kabul edilmesi gerekiyor. Milletvekilleri konuyu yıl içinde birçok kez soru önergeleriyle de gündeme taşıdı.
Hükümet ne diyor?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bugüne kadar yaptığı açıklamalarda staj ve çıraklık sigortasının emeklilik başlangıcı sayılmasına yönelik bir çalışmanın gündemde olmadığını belirtti. Gerekçe olarak düzenlemenin sosyal güvenlik sistemine getireceği mali yük gösteriliyor. Dernekler ise kapsamdaki kişi sayısının abartıldığını, borçlanma yoluyla primin devlete ödeneceğini savunuyor.
Kimler yararlanabilir?
Düzenleme yasalaşırsa en büyük kazancı, stajı ya da çıraklığı 8 Eylül 1999'dan önce başlayıp ilk uzun vadeli sigortası bu tarihten sonra olanlar elde edecek. Bu kişiler EYT kapsamına girerek yaş şartı olmadan emekli olabilecek. Sigorta başlangıcı 2000'li yıllara denk gelenler için ise kazanım, emeklilik yaşının bir ya da birkaç yıl öne çekilmesiyle sınırlı kalacak.
Şimdi ne yapılmalı?
Uzmanlar, staj ya da çıraklık geçmişi olanlara e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünü kontrol etmelerini ve staj başlangıç tarihinin kayıtlarda yer aldığından emin olmalarını öneriyor. Kaydı görünmeyenlerin okuldan ya da o dönemki iş yerinden belge temin etmesi, olası bir düzenlemede hak kaybı yaşamamak için önemli. Belge olmadan yapılacak başvuruların kabul edilmesi beklenmiyor.
