Mezun Olan Gençler Dikkat! 2 Yıl Sonra Her Ay 1.981 TL GSS Borcu Yazılıyor

Üniversiteyi ya da liseyi bitirip henüz işe girmemiş gençlerin çoğu, farkında olmadan her ay büyüyen bir borçla karşı karşıya kalıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), öğrencilerin ve mezunların Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamındaki haklarını ve yükümlülüklerini hatırlattı. Buna göre mezuniyetten sonra tanınan süre dolduğunda genç, otomatik olarak GSS'li yapılıyor ve adına aylık 1.981 lira 80 kuruş prim tahakkuk ediyor.

Anne babanın sigortası ne zamana kadar geçerli?

Çocuklar, anne ya da babalarının sigortası üzerinden “bakmakla yükümlü olunan kişi” sıfatıyla sağlık hizmeti alıyor. Bu hakkın süresi öğrenim durumuna göre değişiyor:

18 yaşına kadar: Öğrenim şartı aranmıyor; her çocuk ailesinin sigortasından yararlanıyor.

Lise mezunları: Mezuniyetten sonra en fazla 2 yıl ve 20 yaşını geçmemek şartıyla sağlık güvencesi sürüyor.

Üniversite mezunları: Süre yine 2 yıl; ancak üst yaş sınırı 25.

Yani 23 yaşında mezun olan bir genç 25 yaşına kadar, 24 yaşında mezun olan ise yalnızca 25 yaşını doldurana kadar ailesinin üzerinden muayene olabiliyor. Hangisi önce dolarsa hak o tarihte bitiyor.

Süre dolunca ne oluyor?

Tanınan süreyi dolduran ya da yaş sınırını aşan, sigortalı bir işte de çalışmayan gençler SGK tarafından resen, yani kendiliğinden GSS kapsamına alınıyor. Kurum tescil işlemini otomatik yapıyor ve ilgili kişiye tebligat gönderiyor.

Sorun da burada başlıyor. Tebligat çoğu zaman eski adrese gidiyor ya da genç bunu önemsemiyor. Gelir testi yaptırmayan herkes en yüksek gelir grubunda kabul edildiği için 2026 yılında her ay 1.981 lira 80 kuruş borç yazılıyor. Bir yıl boyunca habersiz kalan bir gencin borcu, gecikme zammı hariç 23 bin 781 lirayı buluyor.

Borçtan kurtulmanın yolu: gelir testi

Prim ödeme gücü olmayanlar için çözüm gelir testi. Başvuru, ikamet edilen ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapılıyor; e-Devlet üzerinden de başlatılabiliyor. İncelemede hanedeki herkesin geliri toplanıp kişi sayısına bölünüyor.

Ailede kişi başına düşen aylık gelir 11 bin 10 liranın altında çıkarsa GSS primini Hazine karşılıyor. Bu durumda genç hiçbir ödeme yapmadan devlet hastanelerinden yararlanıyor. Kişi başı gelir bu sınırın üzerindeyse prim ödemesi sürüyor.

Gelir testinde dikkat edilmesi gereken nokta, sonucun geriye dönük borcu silmemesi. Test, başvuru tarihinden sonrası için geçerli oluyor. Bu yüzden mezuniyetin üzerinden iki yıl dolmadan ya da dolar dolmaz başvurmak, borcun hiç birikmemesini sağlıyor.

Hangi durumlarda GSS yükümlülüğü bitiyor?

Genç sigortalı bir işe girdiğinde primleri işvereni üzerinden ödenmeye başlıyor ve GSS tescili sona eriyor. Evlenip eşinin sigortasından yararlanmaya başlayanlar ya da yeniden öğrenci olup anne babasının güvencesine dönenler için de durum yeniden değerlendiriliyor.

Yüksek lisansa başlayanlar öğrenci belgesini SGK'ya ulaştırdığında, 25 yaşını aşmamış olmak kaydıyla yeniden aile üzerinden sağlık hakkı kazanabiliyor.

Yurt dışına gidenler adresini güncellemeli

SGK'nın özellikle uyardığı bir grup da yurt dışında okuyan ya da oraya yerleşen gençler. İkametini yurt dışına taşıyanların GSS yükümlülüğünün sona ermesi için adres kayıtlarını güncellemesi gerekiyor. Adresi Türkiye'de görünmeye devam edenlere borç yazılmaya devam ediyor. Bu kişilerin öğrenci belgesi ya da bulundukları ülkedeki sağlık sigortasını gösteren belgeyle SGK'ya başvurması isteniyor.

Borcunuz var mı, nasıl öğrenirsiniz?

e-Devlet'te “Genel Sağlık Sigortası Borç Dökümü” hizmetinden birkaç saniyede sorgulama yapılabiliyor. “Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi (SPAS) Müstehaklık Sorgulama” ekranı ise hastaneye gittiğinizde muayene olup olamayacağınızı gösteriyor. Borcu olan GSS'lilerin devlet hastanelerinden yararlanma hakkı zaman zaman çıkarılan düzenlemelerle uzatılsa da borç ortadan kalkmıyor ve gecikme zammı işlemeye devam ediyor.