Evden Çalışanlar Dikkat! Hibrit Mesaide Yeni Kurallar Netleşti
Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'ndeki değişiklikle hibrit çalışmada ofis ve ev günleri sözleşmeye yazılacak. 45 saatlik mesai ve maaşlar değişecek mi? İşte ayrıntılar.
Haftanın bazı günleri ofiste, bazı günleri evden çalışan milyonlarca kişi için kurallar netleşti. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle hibrit model resmî bir çerçeveye kavuştu. Artık çalışanın hangi gün iş yerinde, hangi gün uzaktan çalışacağı ve mesai saatleri iş sözleşmesinde açıkça yazılacak. En çok merak edilen soruların yanıtı da belli: Haftalık 45 saatlik çalışma süresi değişmiyor, maaş ve sosyal haklar korunuyor.
Hibrit çalışma sözleşmeye giriyor
Değişiklik, iş yerinde çalışma ile uzaktan çalışmanın birlikte yürütüldüğü hibrit modeli kapsıyor. Yönetmeliğin 9. maddesinde yapılan düzenlemeye göre çalışanın hangi günlerde iş yerinde bulunacağı, hangi günlerde uzaktan çalışacağı ve çalışma saatleri iş sözleşmesinde belirtilecek. Bugüne kadar pek çok iş yerinde sözlü mutabakatla ya da yöneticinin haftalık planına göre yürüyen düzen, böylece yazılı bir zemine oturuyor.
Sözleşmede neler yazacak?
Düzenleme kapsamında şu bilgilerin yazılı hâle getirilmesi öngörülüyor: uzaktan çalışmanın uygulanacağı günler, ofiste çalışılacak günler, günlük çalışma ve mesai saatleri, uzaktan çalışmanın koşulları ve tarafların bu modele ilişkin karşılıklı mutabakatı. Bu bilgiler iş sözleşmesinin kendisine ya da taraflar arasında hazırlanacak ek bir protokole işlenebilecek. Mevcut sözleşmeler de uzaktan çalışma koşullarını içerecek biçimde yenilenebilecek.
Çalışan değişiklik isterse
Çalışma düzeninde değişiklik isteyen çalışanın talebini yazılı olarak işverene iletmesi gerekecek. İşveren bu talebe 30 gün içinde yanıt verecek. Taraflar anlaşırsa belirlenen şartlar yazılı sözleşmeye eklenecek. Yani "haftada üç gün evden çalışmak istiyorum" diyen bir çalışanın talebi artık sözlü bir ricadan ibaret olmayacak; işveren belirli bir süre içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermekle yükümlü olacak.
Esnek çalışma hangi modelleri kapsıyor?
Esnek çalışma, klasik 09.00-18.00 mesaisinin dışındaki düzenlerin genel adı. Öne çıkan modeller şöyle: işin tamamen iş yeri dışında yürütüldüğü uzaktan çalışma; haftanın bir kısmının ofiste, bir kısmının evde geçtiği hibrit çalışma; işe başlama ve bitiş saatlerinin belirli sınırlar içinde kaydırıldığı esnek saatler; tam zamanlıya göre daha kısa süreli yarı zamanlı çalışma; belirli bir dönem için farklı düzenin uygulandığı dönemsel çalışma ve çalışma saatlerinin daha az güne dağıtıldığı sıkıştırılmış çalışma haftası.
Mesai saatleri nasıl değişebilir?
Esnek modelde mesainin mutlaka 09.00-18.00 arasında olması gerekmiyor. Çalışma saatleri işin ve iş yerinin şartlarına göre daha erken ya da daha geç başlayabilecek; örneğin 07.00-16.00 ya da 12.00-21.00 biçiminde planlanabilecek. Çalışma günleri de işveren ve çalışanın anlaşmasına göre düzenlenebilecek. Temel ölçüt, belirlenen haftalık çalışma süresine uyulması.
45 saat ve maaş düşecek mi?
En çok sorulan sorunun yanıtı net: Taslak çalışmada 45 saatlik haftalık çalışma süresinin düşürülmesine yönelik bir düzenleme bulunmuyor. Esnek çalışmanın uygulanması, haftalık sürenin kendiliğinden azalacağı anlamına gelmiyor. Dünyada bazı uygulamalarda çalışma günü ya da saati azaltılmış olsa da Türkiye'deki düzenleme sürenin dağılımını esnetiyor, toplamını değiştirmiyor. Aynı şekilde modelin değişmesi ücretin düşürülmesine gerekçe oluşturmuyor; maaş ve sosyal haklar korunuyor.
Evden çalışanın hakları
İş Kanunu'na göre uzaktan çalışan işçi, esaslı bir neden olmadıkça emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamıyor. Haftalık 45 saati aşan çalışma evde de yapılsa fazla mesai sayılıyor ve zamlı ücret ödenmesi gerekiyor. Yıllık izin, kıdem ve sigorta hakları ofiste çalışanla aynı. Uzaktan çalışmada kullanılan malzeme ve iş araçlarının sağlanması, aksi kararlaştırılmadıkça işverenin sorumluluğunda; işten kaynaklanan zorunlu giderlerin nasıl karşılanacağının da sözleşmede yer alması gerekiyor.
Çalışanlar ne yapmalı?
Hibrit çalışanların ilk işi, mevcut düzenlerinin yazılı olup olmadığını kontrol etmek olmalı. Ev ve ofis günleri yalnızca sözlü olarak belirlenmişse, işverenden bunun ek protokole bağlanması istenebilir. Yazılı bir metin, ileride "herkes ofise dönüyor" kararı alındığında ya da fazla mesai tartışması çıktığında çalışanın elindeki en güçlü dayanak olacak. İmzalanan belgenin bir nüshasını saklamak da önemli.
