En Düşük Emekli Aylığı İçin 3 Formül Masada! SGK Uzmanı Tek Tek Anlattı

Yıl sonu yaklaşırken yaklaşık 16-17 milyon emeklinin gündeminde iki soru var: ocakta zam oranı ne olacak ve en düşük aylık yükseltilecek mi? SGK uzmanı Emin Yılmaz, katıldığı canlı yayında ikinci soruya dair kulislere yansıyan çalışmaları anlattı. Yılmaz'a göre masada yalnızca tek bir seçenek değil, birbirinden farklı üç formül bulunuyor.

5,1 milyon emekli taban aylıkta

Yılmaz'ın verdiği bilgiye göre bugün en düşük emekli aylığını alan yaklaşık 5 milyon 100 bin kişi var. Bu emeklilerin kendi prim kazançlarına göre hesaplanan aylığı aslında daha düşük; aradaki fark Hazine tarafından tamamlanarak ödeme 23 bin 552 liraya çıkarılıyor.

Uzman isim, “Hükümetin ekonomi ekibinin, en düşük emekli aylığı alanların geçinmesi zor olduğundan kaynaklı Hazine'den belli bir rakam veriliyor. Şu an bir çalışma yapıldığı söyleniyor. Kamuoyuna sızan haberlerde sadece asgari ücrete endekslenme değil, iki farklı formülasyon daha var” dedi.

1. formül: Taban aylığın asgari ücrete bağlanması

İlk seçenek, uzun süredir emekli derneklerinin de dile getirdiği talep: en düşük aylığın asgari ücretin belirli bir oranının altına inmemesi. Yılmaz bu formülü rakamlarla anlattı: “Taban aylık dediğimiz kıstas 23.552 lira. Asgari ücret bugün net 28.075 lira. İkisi arasında kabaca 4.500 lira civarında bir fark var.”

Uzmana göre asgari ücretin belli bir oranından aşağı düşmeyecek şekilde yasal düzenleme yapılırsa taban aylık fiilen asgari ücrete endekslenmiş olacak. Böyle bir durumda asgari ücrete her zam yapıldığında en düşük emekli aylığı da kendiliğinden yükselecek ve her yıl ayrı bir yasa çıkarmaya gerek kalmayacak.

2. formül: Düşük aylık alanlara seyyanen zam

İkinci seçenek, belirli bir gruba sabit tutarlı artış. Yılmaz bunu 2023'te memurlara yapılan seyyanen zamma benzetti: “Seyyanenden kasıt, 2023'te memurlarımıza verilen rakam gibi belli bir en düşük emekli aylığı alan kesime belli bir oranda rakam verilecek.”

Uzman, bu formülün tüm emeklileri değil, yalnızca bugün 23 bin 552 lira alan ve aylığı Hazine desteğiyle tamamlananları kapsayabileceğini tahmin ettiğini söyledi. Yani seyyanen artış gelirse, kök aylığı taban tutarın üzerinde olan emekliler bundan yararlanamayabilir.

3. formül: Kök aylık ve intibak

Üçüncü seçenek en kapsamlı ve maliyeti en yüksek olanı. Yılmaz, 2000 yılından önce emekli olanlar için intibak yasası çıkarıldığını, ancak 2000'den sonra emekli olanlara benzer bir düzenleme yapılmadığını hatırlattı.

“Bahsettiğimiz adaletsizlik, maaşlar arasındaki farklar hep 2000 senesinden sonra emekli olanlarla ilgili. Temel kıstası orada aylık bağlama oranlarının daha düşük olması” diyen Yılmaz, aynı prim gününe ve benzer kazanca sahip iki kişinin emeklilik tarihine göre çok farklı aylık alabildiğine dikkat çekti. İntibak, bu farkı kök aylığı yeniden hesaplayarak gidermeyi amaçlıyor.

Kök aylık neden önemli?

Emekli aylığına yapılan altı aylık zamlar, ele geçen tutara değil kök aylığa uygulanıyor. Kök aylığı örneğin 15 bin lira olan bir emekli, Hazine desteğiyle 23 bin 552 lira alıyor. Ocakta yüzde 9 zam yapıldığında kök aylığı 16 bin 350 liraya çıkıyor; ama bu tutar hâlâ taban aylığın altında kaldığı için eline geçen para değişmiyor. Taban aylık ayrıca yükseltilmediği sürece bu emekli zammı hissetmiyor. Üç formülün de çözmeye çalıştığı düğüm bu.

Ocak zammında son durum

SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak zammını, temmuz-aralık dönemindeki altı aylık enflasyon belirleyecek. İlk üç ayın verisi açıklandı; uzman tahminleri yıl sonu için yüzde 9 ile yüzde 10 bandında bir artışa işaret ediyor. Yüzde 8,70'lik bir oranda 23 bin 552 liralık taban aylığın 25 bin 601 liraya denk geldiği hesaplanıyor. Ancak taban aylığın bu orana göre artması kendiliğinden olmuyor; yasal düzenleme gerekiyor.

Resmî açıklama bekleniyor

Yılmaz'ın anlattıkları, kendi ifadesiyle kamuoyuna sızan bilgilere dayanıyor; hükümet kanadından formüllere ilişkin resmî bir açıklama yapılmış değil. Düzenlemenin hangi seçenek üzerinden ilerleyeceği, bütçe görüşmeleri ve aralık ayındaki asgari ücret kararının ardından netleşecek. Emekliler için kritik takvim, ocak ayının ilk günlerinde açıklanacak aralık enflasyonu ile başlayacak.