Emekliye Asgari Ücret Kadar Destek Teklifi Meclis'te! 3 Düzenleme Birden

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni yasama yılı, emekliler açısından hareketli başladı. Meclis Başkanlığı'na sunulan üç ayrı kanun teklifi, 17 milyonu aşkın emekliyi doğrudan ilgilendiren başlıklar içeriyor. Sosyal güvenlik uzmanı ve gazeteci İsa Karakaş'ın köşesinde aktardığı tekliflerde; emeklilere yılda bir kez net asgari ücret tutarında tatil desteği verilmesi, emekli aylığının hesaplanmasında kullanılan aylık bağlama oranının yükseltilmesi ve yıllardır beklenen intibak düzenlemesi yer alıyor.

Üç teklif de henüz komisyon aşamasında; yani yürürlükte olan bir hak söz konusu değil. Yine de içerikleri, emeklilerin taleplerinin Meclis'te hangi başlıklar altında tartışılacağını göstermesi bakımından önem taşıyor. İşte tekliflerin ayrıntıları.

1. Her haziranda net asgari ücret kadar tatil desteği

İlk teklif, emeklilere yılda bir kez ek ödeme yapılmasını öngörüyor. Buna göre her yıl haziran ayında emeklilere net asgari ücret tutarında bir destek verilecek. Bugünkü rakamla bu tutar 28 bin 75 lira 50 kuruşa denk geliyor.

Ancak teklifte önemli bir ayrıntı var: Ödeme, emeklinin dilediği gibi harcayabileceği nakit olarak değil, yurt içindeki dinlenme tesislerinde kullanılmak üzere tasarlanmış. Uygulamanın nasıl işleyeceğine ilişkin usul ve esasların Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenmesi planlanıyor.

Teklifin gerekçesinde, artan yaşam maliyetleri yüzünden emeklilerin tatil ve dinlenme imkânlarına ulaşmakta zorlandığı vurgulanıyor. Amaç, emeklilerin sosyal hayata daha fazla katılmasını sağlamak olarak açıklanıyor.

2. Aylık bağlama oranı yüzde 2'den yüzde 3'e

İkinci teklif, emekli aylıklarının neden düşük kaldığı tartışmasının merkezindeki teknik bir konuya, aylık bağlama oranına odaklanıyor. Mevcut sistemde sigortalının çalıştığı her 360 gün için aylık bağlama oranı yüzde 2 olarak uygulanıyor. Teklif, bu oranın yüzde 3'e çıkarılmasını istiyor.

Farkın ne anlama geldiğini bir örnek açıklıyor: Bugünkü kurallarla 25 yıl çalışmış bir sigortalının aylık bağlama oranı yaklaşık yüzde 50 seviyesinde oluşuyor. Teklif kabul edilirse aynı süre çalışan kişinin oranı yüzde 75'e yükselecek. Bağlama oranı, kişinin çalışma hayatı boyunca elde ettiği ortalama kazancın ne kadarının emekli aylığına dönüşeceğini belirlediği için, bu değişiklik aylıkları doğrudan artırıyor.

Mevcut emekliler de kapsamda

Teklifin dikkat çeken yanı, yalnızca gelecekte emekli olacakları kapsamaması. Metne eklenen geçici maddeyle, daha önce aylık bağlanmış olanların maaşlarının da yeni orana göre yeniden hesaplanması öngörülüyor. Bu hüküm kabul edilirse, hâlen emekli olanların aylıklarında da güncelleme yapılması gündeme gelecek.

3. İntibak: 2000 sonrası emeklilerin maaş farkı

Üçüncü başlık, emeklilerin en eski taleplerinden biri olan intibak. Sorunun kaynağı, farklı dönemlerde emekli olanlara farklı hesaplama yöntemlerinin uygulanması. Özellikle 2000 yılı ve sonrasında emekli olanlar ile daha önce emekli olanlar arasında, benzer prim günü ve kazanca rağmen belirgin aylık farkları oluşuyor.

İntibak teklifi, aynı sürede prim ödemiş ve benzer koşullarda çalışmış emekliler arasındaki bu gelir farkının azaltılmasını hedefliyor. Düzenleme hayata geçerse en çok, aylığı düşük hesaplanan 2000 sonrası emeklilerin etkilenmesi bekleniyor.

Teklifler yasalaştı mı?

Hayır. Üç düzenleme de şu anda kanun teklifi niteliğinde. Dolayısıyla asgari ücret tutarındaki tatil desteği, bağlama oranının yükseltilmesi ve intibak için bugün itibarıyla doğmuş bir hak yok. Tekliflerin yasalaşması için sırasıyla şu aşamalardan geçmesi gerekiyor:

Komisyon: Teklifler ilgili ihtisas komisyonunda görüşülecek.

Genel Kurul: Komisyondan geçen metinler Genel Kurul'da oylanacak.

Yürürlük: Kabul edilen düzenleme Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra uygulanacak.

Meclis'e her yasama yılında yüzlerce teklif sunuluyor ve bunların önemli bir bölümü komisyonda bekliyor. Bu nedenle emeklilerin, "ödeme kesinleşti" yönündeki sosyal medya paylaşımlarına itibar etmemesi gerekiyor.

Emeklinin gündemindeki diğer başlıklar

Tekliflerin kaderi belli olana kadar emeklilerin önünde kesinleşmiş tek artış, ocak ayında yapılacak altı aylık enflasyon zammı. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için temmuz, ağustos ve eylül aylarının toplamında yüzde 5,57'lik artış şimdiden cepte. Kalan üç ayın verisi eklendiğinde nihai oran ocak ayının başında netleşecek. En düşük emekli aylığının hangi seviyeye çekileceği ve bayram ikramiyelerinin artırılıp artırılmayacağı ise ayrı bir yasal düzenleme gerektiriyor.