Prim Günü Eksik Görünenlere Müjde! Yargıtay 189 Günü Geri Verdi

Emeklilik hesabı yaparken hizmet dökümünde eksik günlerle karşılaşanları yakından ilgilendiren bir karar Yargıtay'dan çıktı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, fiilen ve tam zamanlı çalıştığı hâlde SGK kayıtlarında prim günü eksik gösterilen bir çalışanın 189 günlük hizmetinin geriye dönük olarak tescil edilmesine dair kararı onadı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın köşesinde ele aldığı karar, işvereni tarafından eksik bildirim yapılan herkes için emsal niteliği taşıyor.

Olay nasıl gelişti?

Davacı, bir vakıf üniversitesinde doktor öğretim görevlisi olarak çalışıyordu. Pandemi döneminde, 2020-2021 yılları arasında derslerini evinden çevrim içi olarak vermeye devam etti. Ancak hizmet dökümüne baktığında prim günlerinin eksik bildirildiğini gördü. Bunun üzerine 1 Aralık 2020 ile 30 Haziran 2021 arasındaki dönemde tam zamanlı ve kesintisiz çalıştığının tespiti için dava açtı.

Maaşın büyük kısmı devlete ödetilmek istendi

Karakaş'ın aktardığına göre üniversite yönetimi öğrencilerden eğitim ücretlerini eksiksiz tahsil etti, ekonomik bir kayba uğramadı. Buna rağmen 28 Aralık 2020'de bir duyuru yaparak 1 Ocak 2021'den itibaren "kısa çalışma" uygulamasına geçileceğini bildirdi. Plana göre maaşın yüzde 70-80'ini Kısa Çalışma Ödeneği yoluyla devlet karşılayacak, kalan kısmı üniversite tamamlayacaktı. Kâğıt üzerinde kısa çalışma başladı; ama öğretim görevlisi derslerini aynı yoğunlukta vermeyi sürdürdü. SGK'ya ise kısa çalışma gerekçesiyle eksik gün bildirildi.

Mahkeme delillere baktı

İş Mahkemesi, davacının gerçekte ne kadar çalıştığını ortaya koymak için ders kayıtlarını, çevrim içi eğitim sisteminin verilerini, tanık anlatımlarını ve bilirkişi raporlarını inceledi. Deliller, akademisyenin söz konusu dönemde fiilen ve tam zamanlı çalıştığını gösterdi. Mahkeme, SGK'ya eksik bildirilen 189 günün davacının hizmetine eklenmesine karar verdi.

Üniversite ve Sosyal Güvenlik Kurumu kararı istinafa taşıdı. Bölge Adliye Mahkemesi, davacının fiilen çalıştığının sabit olduğunu belirterek kararı esas yönünden korudu. Dosya son olarak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'ne geldi; Daire kararı onadı ve 189 günlük hizmetin tescili kesinleşti.

Karar neden önemli?

Kararın özü şu: SGK'ya ne bildirildiği değil, gerçekte ne kadar çalışıldığı esas alınıyor. İşverenin kısa çalışma, ücretsiz izin ya da yarı zamanlı çalışma gibi gerekçelerle eksik gün bildirmesi, çalışan o günlerde fiilen işinin başındaysa hizmet süresini ortadan kaldırmıyor. Üstelik artık evden çalışma da iz bırakıyor. Çevrim içi toplantı kayıtları, e-postalar, sisteme giriş saatleri ve mesajlaşmalar mahkemede delil olarak kullanılabiliyor.

Kimler bu yola başvurabilir?

Pandemi döneminde kısa çalışmada gösterildiği hâlde tam mesai yapanlar, sigortası geç başlatılanlar, ay içinde 30 gün çalıştığı hâlde 15-20 gün bildirilenler ve hiç sigortasız çalıştırılanlar hizmet tespit davası açabiliyor. Dava iş mahkemesinde görülüyor; hem işveren hem de SGK davanın tarafı oluyor.

5 yıllık süreye dikkat

Hizmet tespit davalarında en kritik nokta süre. 5510 sayılı Kanun'a göre bu dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde açılmak zorunda. Örneğin 2021 yılındaki eksik günler için son tarih 31 Aralık 2026. Pandemi dönemindeki eksik bildirimler için sürenin dolmasına az kaldı. Bununla birlikte işverenin işe giriş bildirgesi vermesi, ücret bordrosu düzenlemesi ya da en az bir ay prim bildirmesi gibi durumlarda kalan süreler için 5 yıllık sınırın uygulanmadığı yönünde yerleşik içtihat bulunuyor.

Önce hizmet dökümünüzü kontrol edin

Eksik gün olup olmadığını öğrenmenin yolu basit: e-Devlet'te "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ekranından ay ay bildirilen gün sayısına ve prime esas kazanca bakmak yeterli. Çalıştığınız hâlde eksik görünen aylar varsa önce işverenden düzeltme istenebilir, sonuç alınamazsa ALO 170 hattına ya da SGK müdürlüğüne şikâyet başvurusu yapılabilir. Bordrolar, banka dekontları, iş yazışmaları ve mesai arkadaşlarının tanıklığı dava aşamasında en güçlü deliller. Emekliliğe birkaç yüz gün kala fark edilen bir eksik, bu yolla tamamlanabiliyor.