Kuyumcudan Altın Alacaklar Dikkat! Kimlik Sınırı 370 Bin TL'ye Çıktı

Kuyumcudan altın alan, döviz bozduran ya da bankadan yüklü nakit çeken herkesi ilgilendiren bir düzenleme yürürlüğe girdi. Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin yönetmelikte yapılan değişiklikle, kimlik tespiti zorunluluğunu başlatan parasal sınırlar iki katına çıkarıldı. Nakit, döviz ve kuyumculuk işlemlerinde sınır 185 bin TL'den 370 bin TL'ye, elektronik transferlerde ise 15 bin TL'den 30 bin TL'ye yükseldi.

Kuyumcuda ne değişti?

Bugüne kadar tek seferde ya da birbiriyle bağlantılı işlemlerde 185 bin TL ve üzerinde alışveriş yapan müşteriden kimlik isteniyor, bilgileri kaydediliyordu. Altın fiyatlarının yükselmesiyle bu sınır birkaç bilezik ya da bir avuç çeyrek altınla bile aşılır hâle gelmişti. Yeni düzenlemeyle eşik 370 bin TL oldu.

Gram altının 6 bin 500 TL civarında olduğu düşünülürse yeni sınır yaklaşık 56 gram altına karşılık geliyor. Bu tutarın altındaki alım ve satımlarda kuyumcunun kimlik tespiti yapma zorunluluğu bulunmuyor. Tutarın 370 bin TL'ye ulaşması ya da aşması hâlinde ise kimlik göstermek şart.

"Parça parça alırım" diyenler dikkat

Düzenlemenin en önemli ayrıntısı bağlantılı işlemler. Sınır yalnızca tek bir fatura için değil, birbiriyle ilişkili birden fazla işlemin toplamı için de geçerli. Yani aynı gün ya da kısa aralıklarla yapılan ve toplamı 370 bin TL'yi bulan alışverişler tek işlem gibi değerlendiriliyor. İşlemi bölmek kimlik tespitinden muaf tutmuyor.

Ayrıca kimlik kontrolü yalnızca müşteriyle sınırlı değil. Bir başkası adına işlem yapan kişinin de kimlik bilgilerinin alınması ve doğrulanması gerekiyor. Örneğin babası adına altın bozduran ya da bir yakını için döviz alan kişinin bilgileri de kayda geçiyor.

Hangi kurumlar kapsamda?

Yeni limitler yalnızca kuyumcuları değil, finans sisteminin tamamını bağlıyor. Bankalar başta olmak üzere finansman ve faktoring şirketleri, sermaye piyasası kurumları, portföy yönetim şirketleri, elektronik para ve ödeme kuruluşları ile döviz büroları aynı sınırlara tabi. Bankadan yapılan nakit çekim ve yatırma işlemleri, döviz alım satımları ve kıymetli maden işlemleri bu çerçevede değerlendiriliyor.

Para transferinde sınır 30 bin TL

Değişikliğin ikinci ayağı elektronik işlemler. Elektronik transferler, dijital kimlik doğrulama ve basitleştirilmiş tedbirler kapsamında uygulanan parasal sınır 15 bin TL'den 30 bin TL'ye çıkarıldı. Ödeme kuruluşları ve elektronik para şirketleri üzerinden yapılan gönderimlerde ek doğrulama bu tutardan itibaren devreye girecek.

SMS koduyla doğrulama dönemi

Düzenleme, internet ve mobil uygulamalar üzerinden yapılan işlemlere de yeni kurallar getirdi. Finans kuruluşları, daha önce kimliği belirlenmiş müşterisini doğrularken kayıtlı cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık SMS kodunu kullanabilecek. Bu yöntem uygulandığında müşteriden ayrıca imza örneği alınması gerekmeyecek.

Ancak bunun da şartları var. Seçilen doğrulama yöntemi, yapılan işlemin niteliğine ve taşıdığı riske uygun olmak zorunda. Yöntemin, işlemi yapanın gerçekten daha önce kimliği tespit edilmiş müşteri olduğuna dair yeterli güvence vermesi ve yetkisiz kişilerin müşteri adına işlem yapmasını engelleyecek güvenlik önlemlerini içermesi gerekiyor.

Vatandaş için pratikte ne anlama geliyor?

Düğün, nişan ya da birikim için yapılan olağan altın alışverişlerinin büyük bölümü artık kimlik tespiti sınırının altında kalacak. Önceki limit, altının hızlı yükselişi nedeniyle sıradan alışverişleri bile kapsar hâle gelmiş, hem esnafın hem müşterinin işlem süresini uzatmıştı.

Yüksek tutarlı işlem yapacaklar ise yanlarında kimlik bulundurmalı. Kimlik göstermek istemeyen müşterinin işlemi yapılmıyor; kuyumcu ve döviz bürosunun bu kuralı esnetme yetkisi yok. Yükümlülüğe uymayan işletmelere idari para cezası uygulanıyor.

Kimlik tespiti, işlemin vergilendirileceği ya da müşteri hakkında inceleme başlatılacağı anlamına gelmiyor. Kayıtlar, şüpheli bir durum ortaya çıktığında yetkili kurumların talebi üzerine kullanılmak üzere saklanıyor. Düzenlemenin amacı, kaynağı belirsiz yüksek tutarlı nakit hareketlerinin izlenebilmesi.